admin
30 Temmuz 2026 Perşembe
DİĞER YAZARLARIMIZ
Güney Afrika’dan Nijerya’ya kabahat ve göç uyarısı
News
CAPE Güney Afrika Cumhuriyeti’nin, sistemsiz göç ve birtakım Nijerya vatandaşlarının organize cürümlere karışmasına ait telaşlarını Nijerya idaresine ilettiği bildirildi.
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya nazaran, Bakan Ronald Lamola, Nijerya’nın başşehri Abuja’ya gerçekleştirdiği diplomatik ziyareti tamamladı.
Lamola, ziyaret kapsamında Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa’nın bildirisini Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu’ya iletirken, iki ülke heyetleri de karşılıklı itimadın yine tesis edilmesi ile göç, yönetişim ve bölgesel güvenlik mevzularını ele aldı.
Görüşmelerde, kimi yabancıların organize hata, uyuşturucu kaçakçılığı, mali dolandırıcılık ve kolluk kuvvetlerine yönelik direniş hareketlerine karışması da gündeme geldi.
500’den fazla Nijeryalı cezai süreç gördü
Lamola, 7 Temmuz prestijiyle 500’den fazla Nijerya vatandaşının çeşitli hatalar sebebiyle Güney Afrika ceza adaleti sistemi kapsamında süreç gördüğünü belirterek, hudut aşan güvenlik işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Ülkenin en büyük kenti Johannesburg’daki Hillbrow ile idari başşehir Pretorya’daki Sunnyside bölgelerinde konut ve iş yerlerinin yasa dışı formda ele geçirilmesinin kamu güvenliğini tehdit ettiğini kaydeden Lamola, bu olayların Güney Afrika’da yaşayan Nijeryalılara yönelik olumsuz algıyı güçlendirdiğini bildirdi.
Lamola, yürütülen süreçlerin Nijerya toplumunun geneline değil, sırf kanıtlara dayalı ferdî kabahat hadiselerine yönelik olduğunu belirtti.
Güney Afrika hükümetinin yabancı düşmanlığı, ırkçılık ve ayrımcılığı kesin bir lisanla kınadığını vurgulayan Lamola, “Güney Afrika, uyruğu ne olursa olsun hata faaliyetlerine müsamaha göstermeyeceği üzere yabancılara yönelik yasa dışı müdahalelere ve yabancı düşmanı şiddete de müsaade vermeyecektir.” sözlerini kullandı.
İki ülke heyeti, meselelerin diplomatik kanallar ve kurumsal güvenlik işbirliğiyle çözülmesi, kışkırtıcı telaffuzların azaltılması ve yabancı uyruklulara yönelik taarruzların önlenmesi konusunda mutabakata vardı.
Güney Afrika’da göçmen aykırısı olaylar
Güney Afrika’da nisandan bu yana Afrikalı göçmenlere yönelik yabancı aksisi protestolar yaşanıyor.
Nijerya’nın Johannesburg Başkonsolosu Ninikanwa Okey-Uche, mayıs ayındaki yabancı zıddı şiddet olaylarında 2 Nijeryalının hayatını kaybettiğini açıklamıştı.
Abuja idaresi, Güney Afrika’da son periyotta yükselen yabancı tersi tansiyon sebebiyle 1000’den fazla vatandaşını ülkeden tahliye etmeyi planladığını bildirmişti.
Hükümet, ülkeden ayrılmak zorunda kalan Nijerya vatandaşları için bu ülkeden tazminat talep edeceğini bildirirken, Senatoda Nijeryalılara yönelik yabancı düşmanı akınlar sebebiyle Güney Afrika ile diplomatik bağların yine gözden geçirilmesini öngören önerge kabul edilmişti.
Mescid-i Aksa İmam Hatibi Şeyh Sabri: “Filistin halkı Mescid-i Aksa’dan asla vazgeçmeyecek”
News
Kudüs ve Filistin Eski Müftüsü, Mescid-i Aksa İmam Hatibi ve Kudüs Yüksek İslami Heyeti Başkanı Şeyh İkrime Sabri, akınlar ne kadar şiddetlenirse şiddetlensin Filistin halkının Mescid-i Aksa’dan vazgeçmeyeceğini belirtti.
Şeyh Sabri’nin ofisi tarafından, İsrail polisinin Temmuz 2017’de Mescid-i Aksa’nın kapılarına yerleştirdiği elektronik arama kapılarının kaldırılmasıyla sonuçlanan “Babü’l-Esbat Direnişi”nin 9. yıl dönümüne ait değerlendirmelere yer verildi.
“Babü’l-Esbat” (Aslanlı Kapı) zaferinin Mescid-i Aksa tarihinde dönüm noktalarından biri olduğunu vurgulayan Sabri, Kudüs halkı başta olmak üzere Filistinlilerin mabedin İslami egemenliğini muhafazayı başardığını belirtti.
Sabri, kelam konusu direnişin, Mescid-i Aksa’nın sırf Müslümanlara ilişkin olduğu ve oradan bir karış toprağın dahi terk edilmeyeceği yönünde net bir ileti taşıdığını kaydederek, Filistin halkının 1967’deki işgalden bu yana Mescid-i Aksa’da yeni bir fiili durum oluşturma ya da mabedin İslami kimliğini değiştirme teşebbüslerine karşı dayanıklı bir duruş sergilediğini aktardı.
“İhlaller işgal güçlerine meşruiyet kazandırmaz”
Son devirde Mescid-i Aksa’da artan İsrail ihlallerine işaret eden Şeyh Sabri, şu tabirleri kullandı:
“Bugün Mescid-i Aksa’da giderek artan ihlaller caydırıcı bir ögenin yokluğunda yaşanmaktadır. Fakat bu durum kanıksanmayacak, kabul edilmeyecek ve Mescid-i Aksa üzerinde hak argüman eden hiçbir zalim güce meşruiyet kazandırmayacaktır. Fanatik Yahudi baskınlarının ve ihlallerinin yoğunluğu, işgal güçlerine (İsrail) kutsal mabette rastgele bir hak sağlamaz.”
Filistin halkının büyük fedakarlıklarda bulunduğunu ve tüm zorluklara karşın Mescid-i Aksa’yı müdafaa emanetini üstlendiğini vurgulayan Sabri, acımasız taarruzlar karşısında teslim olunmayacağını ve bedeli ne olursa olsun kutsal mabedi savunma nöbetinin süreceğini bildirdi.
İslam dünyasına çağrı
Mescid-i Aksa’nın tüm İslam ümmetinin ortak sorumluluğu ve inancının ayrılmaz bir kesimi olduğuna dikkati çeken Sabri, İslam dünyasını bu kutsal mabede karşı sorumluluklarını üstlenmeye çağırdı.
Sabri, Filistin halkının, İslam ümmeti İlk Kıble ve Haremeyn-i Şerifeyn’den sonra en kutsal üçüncü mabedi savunma misyonunu tam manasıyla üstlenene kadar Mescid-i Aksa’nın bekçisi ve savunucusu olmaya devam edeceğini vurguladı.
Dokuz yıl evvel Babü’l-Esbat’ta elde edilen muvaffakiyetin Filistin halkının iradesini açıkça kanıtladığını belirten Sabri, İsrail’in hiçbir uygulamasının Mescid-i Aksa üzerinde tüzel yahut tarihi bir hak doğurmayacağını vurguladı.
Ürdün ve BM Genel Sekreteri Suriye’yi ve bölgesel gelişmeleri görüştü
News
Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ile bir araya geldi.
Suriye’deki temaslarının akabinde bugün Ürdün’ün başşehri Amman’a geçen BM Genel Sekreteri Guterres, Safedi ile bölgesel gelişmeleri ele aldı.
Ürdün Dışişleri Bakanlığının ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, Safedi ve Guterres’in geniş kapsamlı görüşmelerde bulunduğu tabir edildi.
İran: Diyaloğa ve diplomasiye inanıyoruz
News
İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, diyaloğa inandıklarını ve unsurlu diplomatlarının ulusal çıkarları diplomasi yoluyla savunduklarını söyledi.
İranlı Öğrenciler Haber Ajansına (ISNA) nazaran Arif, eski büyükelçilerle gerçekleştirdiği toplantıda, Tahran’ın dış siyasetine ait konuştu.
Dünyanın birçok ülkesinde uzman ve tecrübeli bireylerin emekli olduktan sonra da vazife almalarının doğal karşılandığını belirten Arif, İran’ın artık savaş sonrası periyoda girdiğini ve bu süreçte tüm iç kapasitenin kullanılması gerektiğini belirtti.
Arif, “Düşman, İran’a karşı yürüttüğü savaşta duyuru ettiği amaçların hiçbirine ulaşamadı. Dünya bugün savaş sonrası İran’dan daha büyük bir rol üstlenmesini bekliyor. Biz de diyaloğa inanıyoruz ve ulusal çıkarlarımızı müzakereler yoluyla savunuyoruz.” sözlerini kullandı.
BM Genel Sekreteri Guterres’in Suriye ziyareti ve bölgesel yansımaları
News
Al Sharq Forum Uluslararası İlişkiler Koordinatörü Mehmet Emin Cengiz, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Suriye ziyaretini ve bölgedeki son gelişmeleri AA Analiz için kaleme aldı.
***
Suriye hükümetinin daveti üzerine BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, geçtiğimiz hafta sonu Suriye’yi ziyaret etti. Suriye, 17 yıl aradan sonra Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’ni ağırlamış oldu. Bundan evvel Suriye’ye yapılan son BM Genel Sekreteri ziyareti ise 2009’da Ban Ki Moon periyodunda gerçekleşmişti. Bu ziyaretten sonra Arap Baharı dalgası Suriye’ye de ulaşmış ve 2011’den itibaren ülke yaklaşık 14 yıl sürecek bir iç savaşa sürüklenmişti.
Guterres, Şam’da başta Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve Suriye Halk Meclisi Başkanı Abdülhamid el-Avak olmak üzere üst seviye Suriyeli yetkililerle görüşmeler gerçekleştirdi. Bunun yanı sıra Guterres, sivil toplumdan ve ülkenin türlü bölümlerinden beşerlerle bir araya geldi. Ülkenin Aralık 2024’ten beri içinden geçtiği jeopolitik kimlik dönüşümü ve tekrar devlet inşası periyodunda Guterres’in Suriye ziyareti ehemmiyet kazanıyor.
Bölgesel jeopolitik resim
Guterres’in ziyareti, İsrail‘in Levant Bölgesi’nde dominant aktör olmak için Gazze, Lübnan ve Suriye’de işgal ve katliamlarını sürdürdüğü periyoda denk geliyor. Suriye’de Esed rejimi yıkıldıktan sonra 1974’te imzalanan Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın geçersiz hale geldiğini argüman eden İsrail, Suriye’nin güneyinde tampon bölgenin ilerisine geçmiş, kilometrelerce uzunluğunda alanlarda denetim kurmuş ve işgalini vakitle derinleştirmişti. Rejimin devrildiği günden bugüne İsrail, Suriye’ye binin üzerinde akın gerçekleştirdi, ülkenin güneyinde yüzlerce baskın düzenleyip 200’den fazla kişiyi İsrail‘e kaçırdı. Vakit zaman Suriyeli lokal halk ile İsrail ordusu arasında çatışmalar dahi yaşanıyor. Suriye ve İsrail arasında tekraren görüşmeler yapılmasına ve ABD’nin İsrail’e baskısına karşın işgal güçleri, Suriye’de denetim noktaları kurmaya devam ediyor ve işgal ettiği topraklardan çekilmemekte diretiyor. Gazze’de kelamda ateşkese karşın taarruzlarına aralıksız devam eden İsrail, şeridin yaklaşık yüzde 70’ini denetimine geçirmiş durumda. Misal formda Lübnan’da da İsrail, sözde güvenlik çizgisi olarak isimlendirdiği sarı hatta işgalini derinleştiriyor ve taarruzlarına devam ediyor. Bu taarruzlarda BM güçleri de vakit zaman amaç alınıyor ve kimi Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL) mensupları hayatını kaybediyor. BM ise bu durumu kınamanın ötesine geçemiyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’in Lübnan’dan ve Suriye’nin güneyinden çekilmesini istemesine karşın başta İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz olmak üzere pek çok İsrailli yetkili, işgal ettikleri bölgelerden çekilme niyetlerinin olmadığını neredeyse her gün deklare ediyor.
Sahada bunlar vuku bulurken Guterres, Şam ziyareti mühletince söylemlerinde Suriye’nin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne vurguda bulundu. Guterres, ayrıca İsrail’in 1974 Anlaşması ihlallerinin kabul edilemez olduğunu belirterek bunların durması gerektiğini belirtti.
Her ne kadar BM’nin İsrail’e yönelik bu söylemi hiçbir caydırıcılığa sahip olmasa ve milletlerarası hukuka yapılan vurgu şimdilik sembolik kalsa da bu vurgu ehemmiyet taşıyor. Çünkü Suriye, askeri açıdan İsrail ile uzunluk ölçüşemeyecek bir noktada olduğundan Suriyeli yetkililer daima olarak güneydeki işgalin sona ermesi için ABD ve memleketler arası topluma davette bulunup dayanak talebinde bulunuyor.
Yeni jeopolitik kimliğe sahip Suriye’ye ziyaret ve Şara’nın pekişen meşruiyeti
Guterres’in ziyareti, tıpkı vakitte ABD- İran ateşkesinin önemli manada sınandığı, ABD’nin Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle İran‘ı gaye aldığı ve Tahran’ın da buna misilleme olarak Körfez ülkelerine saldırdığı ve iki taraf arasında savaşın üçüncü raundunun her an patlak verebileceği bir vasatta gerçekleşti.
Ek olarak Guterres’in ziyareti, İran ve Tahran’ın müttefiklerinin Suriye’den çıkarıldığı, Türkiye, Körfez ülkeleri ve Batı’ya yakınlaşan, İran’ın Direniş Ekseni üyeliğinden sıyrılmış yeni bir jeopolitik kimlik kazanan Suriye’ye yapılıyor. Yakın vakitte Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi marjında gerçekleşen Şara-Trump görüşmesinden sonra da Washington, 1979’dan beri Suriye’nin üzerinde Demokles’in Kılıcı üzere sallanan “teröre takviye veren ülkeler” listesinden Suriye’nin çıkarılmasına karar verdi.
Hürmüz krizi sebebiyle de Suriye, alternatif bir güç koridoru olarak öne çıkmış durumda. Irak ve Suriye’de kriz devam ederken Kerkük-Banyas petrol boru çizgisinin onarılması, aktive edilmesi ve günlük 2 milyon varil petrolün bu sınırdan Akdeniz’e gerçek transfer edilmesi için bir muahede imzalandı. ABD de bu muahedeyi olumlu karşılıyor.
Bunun yanı sıra Trump’ın ısrarlı telaffuzlarına karşın Suriye, Lübnan’a askeri manada müdahale etmeyeceğini net biçimde ortaya koydu. Ayrıyeten Suriyeli yetkililer, vakit zaman Irak’tan Suriye toprakları kullanılarak Hizbullah’a ulaştırılmaya çalışılan, aralarında füzelerin de bulunduğu birtakım silahları ele geçirdiklerini duyuruyor. Hizbullah ise bu savları reddediyor. Bu durum da Suriye’nin değişen jeopolitik kimliğinin bir çıktısı. Ayrıyeten Lübnan’da yaşanan kriz sebebiyle Suriye, Lübnan hududuna da vakit zaman destek güç göndererek silah ve militan akışı vasıtasıyla krizin kendi topraklarına sıçramasını engellemeye çabalıyor.
Bahse mevzu ziyaretin tıpkı vakitte Şara’nın meşruiyetini pekiştiren ve Suriye’de devlet inşasının kıymetli bir noktaya vardığını ikrar eden bir tarafı da var. Esed rejimi devrildikten sonra çok pragmatik davranan Şara, kısa müddette memleketler arası meşruiyetini pekiştirdi ve doğudan batıya neredeyse her ülkede üst seviyede ağırlanan bir başkana dönüştü. Buna karşın Batılı devlet liderleri, Şam’ı süratli bir formda ziyaret etmekten imtina etti. Bu duruma son veren ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron oldu. Macron, NATO tepesinden çabucak evvel Suriye’ye giderek rejimin düşüşünden bu yana Şam’ı ziyaret eden ilk Batılı devlet başkanı oldu.
Suriye’nin iç resmi
Guterres’in ziyareti, tıpkı vakitte Suriye Halk Meclisinin açıldığı, SDG ile entegrasyonun olumlu halde seyrettiği ama ekonomi çarklarının çok ivmeli halde dönemediği bir devrin çabucak ertesine denk geldi. Birebir vakitte bu ziyaret, aralarında eski rejim müftüsü Bedreddin Hassun ve Beşşar Esed’in kuzeni Vesim Esed’in de bulunduğu eski rejim mensuplarının yargılama sürecinin sürdüğü bir vakte tesadüf etti. Guterres, Şam ziyaretinde berbat şöhretli Sednaya Hapishanesi’ni de ayrıyeten ziyaret etti.
SDG ile entegrasyon süreci olumlu ilerlerken tıpkı fotoğraf, İsrail takviyeli Hikmet El-Hecri milislerinin denetimindeki Dürzi yoğunluklu Süveyda için geçerli değil. Bu bölge, hala merkezi idarenin denetimi altına girmekten uzakta. Hecri, Tevrat’a atıfla “Başan” diye nitelendirdiği Süveyda bölgesi için bağımsızlık ya da öteki bir ülkeye bağlanma davetlerine devam ediyor. Öbür bir ülkeden kastı ise İsrail. Ayrıyeten İsrail’den de kendilerine “Başan Öncüleri” diyen bir küme, Suriye’de yerleşimler kurulmasını savunuyor. Bu kümeye mensup birtakım bireyler, vakit zaman Suriye topraklarına giriyor. Bazen de teşebbüsleri İsrail ordusunca engelleniyor.
Guterres’in ziyareti, ABD/İsrail-İran Savaşı ve İsrail’in saldırganlığıyla Orta Doğu’da jeopolitik belirsizliğin arttığı, Suriye’nin ise iç istikrarını muhafazaya, iktisadını güçlendirmeye ve yine yapılanmaya çalıştığı bir periyotta gerçekleşti. Hasebiyle ziyaret hem umut ve fırsatların hem de endişe ve tehditlerin bulunduğu bir anı sembolize ediyor.
[Mehmet Emin Cengiz, Al Sharq Forum Uluslararası İlişkiler Koordinatörüdür.]
Makalelerdeki fikirler müellifine aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.