admin
19 Haziran 2026 Cuma
DİĞER YAZARLARIMIZ
Dev vinç gemisi “Saipem 7000” İstanbul Boğazı’na giriş yaptı
News
Doğal gaz boru sınırı döşeme çalışmalarında kullanılan dünyanın üçüncü büyük yarı batık vinç gemisi “Saipem 7000” İstanbul Boğazı‘na giriş yaptı.
Libya’nın Bouri Limanı’ndan Romanya’nın Köstence Limanı’na giden, Birleşik Krallık bayraklı çapa taşıma gemisi Pacific Discovery ile Antigua ve Barbuda bayraklı GH Discovery römorkörünün çektiği vinç gemisi, saat 05.25 sıralarında İstanbul Boğazı‘na giriş yaptı.
Denizlerde, 2 bin metreden daha derin sularda boru döşeyebilen (pipelaying), ikiz vinç sistemiyle tek seferde 14 bin tona kadar olan devasa yapıları kaldırabilen 198 metre boya, 135 metre yüksekliğe ve 117 bin 812 groston tartıya sahip gemiye İstanbul Boğazı girişinde, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğüne bağlı Türkiye’nin birinci ve en büyük acil durum müdahale, arama-kurtarma ve yangın söndürme gemisi “Nenehatun” da eşlik ediyor.
Kıyı Emniyeti’nden 6 kılavuz ve Kurtarma-4, Kurtarma-6, Kurtarma-Nazımtur, Kurtarma-5, Kurtarma-12 römorkörleri de geçişte misyon alıyor.
İstanbul Boğazı, geminin geçişi hasebiyle karşılıklı transit gemi geçişlerine kapatıldı.
Ayrıca, Saipem 7000 İstanbul Boğazı’ndan geçişi esnasında köprülerin altından inançla geçebilmek için balast tanklarını doldurarak su alacak, kule ve vinçlerini yatırıp yüksekliğini 57 metreye düşürecek.
Saipem 7000, Rusya’dan Türkiye’ye doğal gaz sağlayan Mavi Akım Projesi için Karadeniz’de 2 bin 150 metrelik rekor derinliğe kadar 24 inçlik boru sınırı döşemişti.
Dev vinç gemisi İstanbul Boğazı’ndan geçiyor
News
DOĞAL gaz boru çizgisi döşeme çalışmalarında kullanılan dünyanın 3’ncü büyük yarı batık vinç gemisi, İstanbul Boğazı‘ndan geçiş yapıyor.
Libya‘nın Bouri Limanı’ndan Romanya’nın Köstence Limanı’na giden Bahamalar bayraklı, dünyanın en büyük 3’üncü vinç gemisi ‘SAIPEM 7000’, saat 06.00 sıralarında İstanbul Boğazı‘na giriş yaptı.
İSTANBUL BOĞAZI GEMİ TRAFİĞİNE KAPATILDI
Denizlerde, 2 bin metreden daha derin sularda boru döşeyebilen (pipelaying), ikiz vinç sistemiyle tek seferde 14 bin tona kadar olan devasa yapıları kaldırabilen 198 metre uzunluk, 135 metre yükseklik ve 117 bin 812 groston tartıya sahip gemiye Boğaz geçişinde, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğüne bağlı römorkörler eşlik etti. Geminin geçişi sırasında İstanbul Boğazı çift istikametli olarak trafiğe kapatıldı.
Park halindeyken hareket eden kamyonet ile duvar ortasında sıkışan çocuk öldü
News
Erzurum’da park halindeyken hareket eden kamyonetin çarpması sonucu duvar ile araç ortasında sıkışan 5 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi.
Şükrüpaşa Mahallesi Güllü Sokak’ta park halindeki bir kamyonet, şimdi bilinmeyen nedenle hareket etti.
Yaklaşık 30 metre ilerleyen kamyonet, bir ikametin duvarı önünde bulunan Burak Ayaz E’ye çarptı. Kamyonet ile duvar ortasında sıkışan çocuk ağır yaralandı.
İhbar üzerine olay yerine sıhhat ve polis takımları yönlendirildi.
Sağlık gruplarınca Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi’ne kaldırılan çocuk müdahaleye karşın kurtarılamadı.
TRT’den İran-Yeni Zelanda Maçındaki Spiker Yanlışına Ait Açıklama: Kabul Edilemez
News
(ANKARA) – TRT, 2026 FIFA Dünya Kupası’nda İran- Yeni Zelanda maçının anlatımında yaşanan spiker yanılgısı nedeniyle kamuoyundan özür diledi. Kurum, ilgili spikerin Dünya Kupası yayın takımından çekildiğini ve olayla ilgili idari ile teftiş süreçlerinin başlatıldığını açıkladı.
TRT, 2026 FIFA Dünya Kupası G Kümesi’nde İran ile Yeni Zelanda ortasında oynanan maçta yaşanan spiker yanılgısı nedeniyle açıklama yayımladı. Açıklamada, şu sözlere yer verildi:
“2026 FIFA Dünya Kupası’nda bu sabah TSİ 04.00’te oynanan İran-Yeni Zelanda müsabakasının anlatımında yapılan kusur, TRT yayıncılık standartları açısından kabul edilemez niteliktedir. Yaşanan bu kusur nedeniyle izleyicilerimizden ve kamuoyundan özür diliyoruz. TRT Spor‘un yıllara dayanan yayıncılık birikimi, deneyimi ve kalite anlayışıyla bağdaşmayan bu yanlışla ilgili gerekli idari ve teftiş süreçleri derhal başlatılmıştır. Süreç sonunda gerekli süreçler eksiksiz halde uygulanacaktır.”
İlgili spiker, inceleme süreci kapsamında ABD’deki Dünya Kupası yayın grubundan geri çekilmiş olup, turnuva yayınlarına devam etmeyecektir. Spor yayıncılığı alanında 30 yıla aşkın tecrübeye sahip bir ismin bu türlü bir kusur yapması TRT açısından kabul edilemez bir durumdur. TRT, milyonlarca izleyiciye ulaşan ulusal ve memleketler arası tertiplerde yayıncılık standartlarına ters hiçbir uygulamayı mazur görmemektedir. Kamuoyuna hürmetle duyurulur.”
ABD/İsrail-İran çatışması global ticareti tehdit ediyor
News
Kırklareli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Taha Eğri, ABD/İsrail-İran eksenli çatışmanın global ticaret, güç güvenliği ve jeoekonomik istikrarlar üzerindeki tesirlerini AA Tahlil için kaleme aldı.
***
Küresel salgın ile Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan sonra ABD/İsrail-İran eksenli çatışma, çağdaş global ticaretin ne kadar kırılgan ve birbirine bağımlı bir ağ üzerine kurulu olduğunu açık biçimde tekrar ortaya koymuştur. Bölgesel nitelikte başlayan askeri tansiyon kısa müddette güç piyasaları, deniz nakliyeciliği, sigorta maliyetleri, besin güvenliği ve gelişmekte olan iktisatların dış finansman şartları üzerinde çok katmanlı bir baskı üretmiştir. Bu nedenle kelam konusu kriz, yalnız Orta Doğu merkezli bir güvenlik sorunu olarak değil, global ticaretin maliyet yapısını ve risk algısını dönüştüren bir jeoekonomik kırılma olarak değerlendirilmelidir.
Hürmüz Boğazı ve global ticaretin kırılganlığı
Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı yer almaktadır. İran ile Umman ortasında uzanan bu dar deniz geçidi, global güç ticaretinin en değerli darboğazlarından biridir. Hürmüz üzerinden yalnızca ham petrol değil, tıpkı vakitte sıvılaştırılmış doğal gaz, rafine eserler, gübre ve gübre üretiminde kullanılan girdiler de taşınmaktadır. Bu nedenle Boğaz’daki her türlü aksama, petrol fiyatlarında süreksiz dalgalanmaların çok ötesinde sonuçlar doğurmaktadır. Birleşmiş Devletler Ticaret ve Kalkınma Örgütünün değerlendirmelerine nazaran Hürmüz, global deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve değerli ölçüde LNG ile gübre ticaretini taşımaktadır. Hasebiyle burada oluşan risk, üretim zincirinin güç, tarım, sanayi ve lojistik halkalarına birebir anda yansımaktadır.
Çatışmanın en görünür tesiri güç fiyatları üzerinden ortaya çıkmıştır. Dünya Bankası, 2026 yılında ortalama güç fiyatlarını üst istikametli olarak besbelli bir artışla güncellemiş, Brent petrol fiyatının yıl ortalamasına ait iddialarını üst taraflı revize etmiştir. Bu tablo, güç ithalatçısı ekonomiler için cari açık, enflasyon ve üretim maliyeti baskısı, güç ihracatçısı alternatif üreticiler açısından ise, süreksiz gelir artışı manasına gelmektedir. Lakin global ticaret açısından asıl sorun, fiyat artışının kendisinden fazla fiyatların hangi düzeyde istikrar kazanacağının öngörülememesidir. Firmalar, güç maliyetlerini hesaplayamadıklarında yatırım, üretim ve sevkiyat kararlarını ertelemekte bu da ticaret hacminin yavaşlamasına yol açmaktadır.
Bu süreç, “belirsizlik maliyeti” kavramını global ticaretin merkezine yerleştirmiştir. Hürmüz Boğazı büsbütün kapalı olmasa dahi, geçiş güvenliğine ait kuşku, nakliyat maliyetlerini artırmaktadır. Gemilerin beklemesi, rota değiştirmesi, daha yüksek güvenlik tedbirleri alması yahut savaş riski sigortası yaptırmak zorunda kalması, ticaretin görünmeyen maliyetlerini büyütmektedir. Deniz nakliyeciliğinde savaş riski sigortasının yine fiyatlanması fiili bir ambargo kadar güçlü bir tesir yaratmaktadır. Maliyetlerdeki artış sevkiyatların ertelenmesine, ticari süreçlerin iptal edilmesine ve riskli güzergahların kullanım oranlarının azalmasına yol açmaktadır. Bu sonuçlar, çatışmanın petrol tankerlerinin yanı sıra global lojistik itimadını amaç alan bir şoka dönüştürmektedir.
Enerji şokunun etkileri
Enerji piyasalarındaki tansiyon, besin ve tarım piyasalarına da dolaylı ama güçlü biçimde yansımaktadır. Doğalgaz ve güç maliyetleri, bilhassa azot bazlı gübre üretiminin temel belirleyicilerindendir. Dünya Bankası, 2026 yılında gübre fiyatlarında kayda bedel artışlar beklemekte, üre fiyatlarındaki yükselişin ziraî üretim maliyetleri üzerinde önemli baskı oluşturacağını belirtmektedir. Birleşmiş Milletler’e bağlı Besin ve Tarım Örgütü de güç ve gübre maliyetlerindeki artışın, besin fiyatları üzerinde üst taraflı baskı oluşturduğunu vurgulamaktadır. Bu sorun, krizin toplumsal boyutunun en hassas noktasını temsil etmektedir. Zira güç fiyatlarındaki artış, sanayi maliyetlerini yükseltirken gübre fiyatlarındaki artış, besin arzını ve ziraî verimliliği tehdit etmektedir. Münasebetiyle Hürmüz merkezli bir güvenlik sorunu, kısa müddette besin enflasyonu ve hasebiyle besin güvenliği sıkıntısına dönüşebilmektedir.
Çatışmanın bir başka tesiri, tedarik zincirlerinin tertip biçiminde görülmektedir. Global salgın ile Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında zati sorgulanmaya başlanan “tam vaktinde üretim” modeli, Hürmüz riskiyle daha kırılgan hale gelmiştir. Firmalar düşük stokla çalışma stratejisinin maliyet avantajını korumak ile kriz devirlerinde arz kesintisine uğrama riski ortasında tekrar tercih yapmak zorunda kalmaktadır. Bu bağlamda “tam zamanında” üretimden “risklere karşı stoklu” üretime yöneliş hızlanabilir. Fakat bu geçiş, daha fazla depo maliyeti, daha yüksek işletme sermayesi muhtaçlığı ve daha kıymetli tedarik manasına gelmektedir. Sonuçta global ticaretin ünite maliyeti kalıcı biçimde yükselme ihtimali bulunmaktadır.
Makroekonomik seviyede ise bu çatışma bilhassa enflasyon ve iktisadi büyüme üzerinde tesirli olmaktadır. Güç, navlun ve sigorta maliyetleri ithalat fiyatlarını yükselttiğinde, merkez bankalarının enflasyonla çaba alanı daralmaktadır. Bilhassa güç ithalatçısı gelişmekte olan ülkelerde kur baskısının, dış finansman maliyetlerinin ve cari açığın birebir anda artma riski bulunmaktadır. Dünya Bankası’nın global büyüme varsayımlarını aşağı taraflı yenilemesi, çatışmanın yalnız bölgesel bir risk olarak görülmediğini, global büyüme görünümünü de zayıflattığını göstermektedir. Bu tablo, borçluluk seviyesi yüksek ve dış finansmana bağımlı ekonomiler için daha kırılgan bir iktisadi ortam yaratmaktadır.
Gelişmekte olan ülkeler bu süreçten daha olumsuz etkilenmektedir. Afrika ve Güney Asya’daki güç ve besin ithalatçısı ekonomiler hem yüksek güç faturası hem gübre maliyetleri nedeniyle çift istikametli baskı altındadır. Bu ülkelerde kamu bütçeleri, sübvansiyon yükleri ve dış borç servis maliyetleri artarken, hane halklarının besin ve güç harcamalarına ayırdığı hisse da yükselmektedir. Böylelikle jeopolitik çatışmanın ticari tesirleri, toplumsal refah ve yoksulluk sıkıntılarıyla iç içe geçmektedir.
Türkiye’nin pozisyonu ve yeni jeoekonomik dengeler
Türkiye açısından bakıldığında, krizin temel yansıması güç ithalat faturası, enflasyon ve lojistik maliyetler üzerinden olacaktır. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, cari istikrar üzerinde baskı yaratmakta, akaryakıt ve üretim maliyetleri üzerinden enflasyonu beslemektedir. Ayrıyeten navlun ve sigorta maliyetlerindeki artış, ihracatçıların rekabet gücünü zayıflatmaktadır. Türkiye’nin Orta Doğu pazarlarıyla ticari ilgileri, bölgesel talep daralması ve ödeme riskleri nedeniyle dolaylı biçimde etkilenmektedir.
Bölgesel ticaretin, Türkiye iktisadı için olumlu tesirleri de dikkati çekmektedir. Arz güvenliği açısından alternatif yol olarak jeo-stratejik bir pozisyonda olan Türkiye, Irak’tan gelen petrolün taşınması ve Suudi Arabistan ile başta tren yolu olmak üzere lojistik ağların inşası için kritik bir avantaja sahiptir. Bölge ülkelerinin Basra Körfezi’nin dışında ticari yol arayışları için Türkiye değerli bir stratejik ortak haline gelmiştir.
İran–ABD barış görüşmelerinde kaydedilen olumlu gelişmeler, tarafları genel bir çerçeve muahedesine şimdiye kadarki en yakın noktaya taşımıştır. Fakat iki taraftan gelen olumlu iletilere karşın muahede şimdi katılaşmamış ve resmi olarak imzalanmamıştır. Yapılması planlanan muahedenin çok boyutlu yapısı, tarafların ortak bir yerde uzlaşmasını zorlaştırmaktadır.
Bu çatışma bir mutabakat ile sonlandırılmış görünse de bölgesel ve global bağlarda kalıcı sonuçlara yol açacaktır. Bu noktada Körfez ülkeleri güç ve mal ihracatında yeni stratejiler geliştirmek zorunda kalacaktır. İran’ın Hürmüz Boğazını istediği vakit kapatabileceğini göstermesi bölge ülkeleri için kıymetli bir tehdittir. Ayrıyeten geçtiğimiz ay ABD’nin petrol ihracatı açısından birinci sıraya gelmesi de yeni bir periyoda girildiğinin göstergesidir. Petrol fiyatlarındaki dalgalanma ve petrol arz istikrarı artık ABD merkezli bir eksene kaymaktadır. Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) OPEC’ten ayrılması da petrol ticareti ve siyasi bağlantılar açısından orta ve uzun vadede yeni istikrarlar de doğuracaktır.
Sonuç olarak ABD/İsrail-İran eksenli çatışma, global ticaretin yalnızca üretim kapasitesine değil, inançlı geçiş yollarına, sigorta sistemine, güç arzına ve politik öngörülebilirliğe bağlı olduğunu göstermiştir. Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma ortadan kalksa dahi firmalar ve devletler bu krizden sonra tedarik zincirlerini daha güvenlik odaklı yine tasarlama eğiliminde olacaktır. Bu nedenle jeopolitik istikrarsızlık artık süreksiz bir dışsal şok değil global ticaretin maliyetlerini, güzergahlarını ve stratejik önceliklerini yine belirleyen kalıcı bir öge haline gelmektedir.
[Doç. Dr. Taha Eğri, Kırklareli Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesidir.]
Makalelerdeki fikirler muharririne aittir ve Anadolu Ajansının editoryal siyasetini yansıtmayabilir.